Patron szkoły

 

 

Maria Skłodowska-Curie (1867 – 1934) – światowej sławy uczona, która zajmowała się badaniami z zakresu fizyki i chemii. Swoją karierę naukową związała z Francją i tam spędziła większość swojego życia.

 

Jej największe osiągnięcia to:

  • opracowanie teorii promieniotwórczości
  • opracowanie technik rozdzielania izotopów promieniotwórczych
  • odkrycie pierwiastków RADU i POLONU
  • wprowadzenie promieniotwórczości do leczenia chorób nowotworowych

Za osiągnięcia naukowe została dwukrotnie wyróżniona Nagrodą Nobla: w 1903 r. z fizyki – wraz z mężem i Henri Becquerelem za badania nad zjawiskiem promieniotwórczości, i w 1911 r. z chemii za wydzielenie czystego radu. Do dziś (I połowa 2007 roku) pozostaje jedyną kobietą, która tę nagrodę otrzymała dwukrotnie.

 

Nazwisko CURIE zapisało się w nauce kolejny raz w 1944 r. kiedy to na cześć małżonków Curie nadano nazwę KIUR pierwiastkowi odkrytemu w USA (96 pierwiastek w układzie okresowym).

 

Maria Skłodowska-Curie urodziła się dnia 7.XI.1867 r. w Warszawie. Jej ojciec Władysław Dołęga-Skłodowski był wykładowcą fizyki, matka Bronisława z Boguskich – przełożoną szkoły dla dziewcząt. Ojciec utracił pracę za sprzeciw wobec władzy rosyjskiej (Polska wówczas była pod zaborami), a gdy Maria miała 11 lat zmarła jej matka. Kształciła się początkowo na pensji prywatnej, a następnie w gimnazjum rządowym w Warszawie, które ukończyła w roku 1883 ze złotym medalem. W tym czasie kobiety w Polsce nie mogły studiować na uniwersytecie i dlatego, by zebrać pieniądze na studia w paryskiej Sorbonie Maria pracowała przez trzy lata jako guwernantka w domu państwa Żorawskich w Szczukach. Poznała tam młodego Kazimierza Żorawskiego (studenta Uniwersytetu Warszawskiego, późniejszego profesora matematyki na Uniwersytecie Jagiellońskim). Między Marią a Kazimierzem nawiązała się sympatia, zainteresowanie i uczucie. Do małżeństwa jednak nie doszło, bo państwo Żorawscy uznali, że nie jest ona odpowiednią kandydatką na żonę dla ich syna.

 

W 1891 r. Maria wyjechała do Paryża i zdała (jako pierwsza kobieta w historii) egzaminy wstępne na wydział fizyki i chemii Sorbony. W dzień studiowała a wieczorami pracowała jako korepetytorka z trudem zarabiając na utrzymanie. W 1893 roku uzyskała licencjat z fizyki i zaczęła pracować jako laborantka w przemysłowym laboratorium zakładów Lippmana.

 

W 1884 roku poznała swojego męża, Francuza Piotra Curie, który był w tym czasie doktorantem w laboratorium Becquerela. Po zrobieniu doktoratu przez Piotra, Maria poślubiła go w 1885 r. a następnie rozpoczęli wspólne, bardzo pracochłonne badania nad radioaktywnością niektórych rodzajów rudy uranowej.

 

Badania te, po czterech latach żmudnej pracy doprowadziły do odkrycia najpierw polonu, a następnie dużo bardziej radioaktywnego radu, a także do wyjaśnienia prawdopodobnych przyczyn zjawiska radioaktywności jako efektu rozpadu jąder atomów. W 1903 roku Maria jako pierwsza kobieta w historii otrzymała tytuł doktora fizyki i w tym samym roku przyznano jej też nagrodę Nobla.

 

Po otrzymaniu tej nagrody Maria i Piotr stali się nagle bardzo sławni. Piotrowi władze Sorbony przyznały stanowisko profesora i zezwoliły na założenie własnego laboratorium, w którym Maria została kierownikiem badań. W tym też czasie urodziła dwie córki: Irenę – kontynuatorkę swojej pracy naukowej i Ewę, która  została pisarką i dziennikarką.

 

19 kwietnia 1906 r. Piotr zginął przejechany przez konny wóz ciężarowy. Maria straciła towarzysza życia i pracy. 13 maja tego samego roku Rada Wydziałowa postanowiła utrzymać katedrę stworzoną dla Piotra Curie i powierzyła ją Marii wraz z pełnią władzy nad laboratorium. Umożliwiło to wyjście Marii z cienia. Stała się w ten sposób pierwszą kobietą – profesorem Sorbony. W 1911 r. tylko dwóch głosów zabrakło jej do tego, aby stała się jednym z czterdziestu członków Akademii Francuskiej. Powody takiej sytuacji były prozaiczne, ale trudne do zaakceptowania dla konserwatywnych Francuzów: Maria była kobietą i do tego jeszcze cudzoziemką.

 

Wkrótce po porażce w Akademii Maria znalazła się w nieprzyjemnej sytuacji. Na pierwsze strony prasy brukowej trafiły informacje o jej przyjaźni z żonatym fizykiem francuskim Paulem Langevin. Przedstawiano ją jako cudzoziemkę – poddaną cara rosyjskiego, zarzucano ateizm, snuto domysły, że jest Żydówką (na drugie imię miała Salomea). Protesty Marii, o ile w ogóle były drukowane, zamieszczano drobnym drukiem, na ostatnich stronach gazet. Niezwykłym zbiegiem okoliczności jest fakt, że Michel Langevin, wnuk Paula, ożenił się wiele lat później z Hélène Joliot, wnuczką Marii Skłodowskiej-Curie. Oboje byli – podobnie jak ich rodzice i dziadkowie – naukowcami (w ich przypadku – fizykami nuklearnymi); Hélène Langevin-Joliot (ur. w 1927) jest obecnie emerytowanym dyrektorem badań w CNRS (Centre national de la recherche scientifique) w Paryżu.

 

Pod koniec 1911 r., po niepowodzeniu w Akademii Francuskiej i po skandalu prasowym, dostała swoją drugą nagrodę Nobla, dzięki której przekonała rząd Francji do przeznaczenia środków na budowę niezależnego Instytutu Radowego. Od 1914 r. prowadzono w nim badania z zakresu chemii, fizyki i medycyny, a czterech z jego naukowców zostało wyróżnionych Nagrodą Nobla, w tym córka Marii – Irena Joliot–Curie i jej zięć Fryderyk Joliot (za odkrycie zjawiska sztucznej promieniotwórczości.)

 

W czasie I wojny światowej Maria zorganizowała w armii francuskiej służbę radiologiczną. Szkoliła personel do obsługi aparatów rentgenowskich i sama jeździła w ambulansach frontowych z aparatem rentgenowskim, bezpośrednio niosąc pomoc rannym. Często w podróżach tych towarzyszyła matce Irena.

 

Po wojnie uczona nadal szefowała Instytutowi Radowemu w Paryżu i jednocześnie jeździła po świecie (wielokrotnie odwiedziła również Polskę), gdzie pomagała zakładać medyczne instytuty leczenia chorób nowotworowych i zbierała fundusze na zakup radu. W 1935 r. ze składek całego społeczeństwa powstał w Warszawie Instytut Radowy, któremu Maria wcześniej podarowała 1 gram radu wart 80000 dolarów. Po wojnie został odbudowany i przemianowany na Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej – Curie, a obecnie jego działalność kontynuuje CENTRUM ONKOLOGII na Ursynowie.

 

Całe życie Marii związane było z promieniotwórczością. Gdy małżonkowie Curie rozpoczynali swoje badania, nie uświadamiano sobie jeszcze niebezpieczeństwa, jakie niesie promieniowanie i nie zachowywali ostrożności. Piotr nosił w kieszeni probówkę z roztworem związków radu. Maria trzymała obok łóżka jarzące się substancje promieniotwórcze, a do dziś jej notesy laboratoryjne wykazują dużą radioaktywność Już przed śmiercią Piotra u obojga wystąpiły oznaki choroby popromiennej, a w późniejszym okresie życia Maria miała najrozmaitsze problemy ze zdrowiem, które usiłowała utrzymywać w tajemnicy. Kiedy te problemy nasiliły się wyjechała do sanatorium do Szwajcarii, gdzie zmarła 4 lipca 1934 r. na białaczkę. Została pochowana w grobie rodzinnym w Sceaux w obecności najbliższych.

 

Francuzi docenili wielkość Marii Skłodowskiej-Curie. Otrzymała ona Legię Honorową – najwyższe odznaczenie wręczane w imieniu rządu francuskiego za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym. A w roku 1995 Maria została pierwszą kobietą pochowaną pod kopułą paryskiego Panteonu (świątynia ta od czasów Rewolucji (1791) jest miejscem spoczynku wielu sławnych Francuzów).

Polecamy strony internetowe:
http://www.ptchem.lodz.pl/pl/muzeum.html – strona Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie przy ul. Freta 16 w Warszawie
http://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_Sk%C5%82odowska-Curie – cytaty z wypowiedzi Marii Skłodowskiej-Curie
http://www.if.uj.edu.pl/Foton/82/pdf/sklodowska.pdf – o Marii Skłodowskiej- Curie
http://www.mariasklodowskacurie.org.pl/ – strona Towarzystwa Marii Skłodowskiej-Curie – w Hołdzie
http://www.fizyka.net.pl/ciekawostki/ciekawostki_aou.html – anegdoty o m.in. Marii Skłodowskiej-Curie
http://www.if.uj.edu.pl/Foton/90/pdf/14bartke-sklodowska.pdf – Maria Skłodowska-Curie w filatelistyce

 

Polecamy książki o naszej Patronce:

 

  1. Bobińska Helena, Maria Skłodowska-Curie, Warszawa, 1962
  2. Chavannes Izabelle, Lekcje Marii Skłodowskiej-Curie: notatki Izabelle Chavannes z 1907r., Warszawa, 2004
  3. Cotton E.,  Rodzina Curie i promieniotwórczość, Warszawa, 1965
  4. Curie Ewa, Maria Curie, Warszawa, 1983
  5. Giroud F., Maria Skłodowska-Curie, Warszawa, 1987
  6. Hurwic J, Maria Skłodowska-Curie, Warszawa, 1967
  7. Quinn Suzan, Życie Marii Curie, Warszawa, 1997
  8. Skłodowska-Curie Maria, Joliot-Curie Irena, Korespondencja Marii
    Skłodowskiej-Curie z córką Ireną: 1905-1934, Warszawa, 1978
  9. Wołczek Olgierd, Maria Skłodowska-Curie, Warszawa, 1985
  10. Żółkiewska Wanda, Maniusia, Warszawa, 1986
nauczyciel